Tài liệu ôn tập HSG môn KHTN 7 - phần Vật sống

BÀI: HÔ HẤP.
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT:
I. HÔ HẤP TẾ BÀO:
 Hô hấp tế bào là quá trình tế bào phân giải chất hữu cơ giải phóng năng lượng
cung cấp cho các hoạt động sống của cơ thể. Trong quá trình này, tế bào sử dụng
oxygen và thải ra carbon dioxide, nước.
 Phương trình hô hấp tổng quát dạng chữ:
Glucose + Oxygen —> Carbon dioxide + Nước + Năng lượng (ATP và nhiệt)
 Tất cả các tế bào trong cơ thể sống đều có quá trình hô hấp tế bào. Hô hấp tế
bào diễn ra trong ti thể.
II. MỐI QUAN HỆ HAI CHIỀU GIỮA TỔNG HỢP VÀ PHÂN GIẢI CHẤT
HỮU CƠ Ở TẾ BÀO
Quá trình tổng hợp và hô hấp tế bào có mối quan hệ hai chiều. Trong đó:
➢ Quá trình tổng hợp tạo chất hữu cơ là nguyên liệu cho phân giải trong hô hấp tế
bào
➢ Quá trình phân giải các chất hữu cơ giải phóng năng lượng cần cho quá trình
tổng hợp.
III. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÔ HẤP TẾ BÀO.
Hô hấp tế bào chịu ảnh hưởng của các yếu tố: nhiệt độ, độ ẩm và nước, nồng
độ các khí oxygen, carbon dioxide: hô hấp tế bào giảm ở nhiệt độ thấp, hàm lượng
nước trong tế bào giảm, nồng độ khí oxygen trong tế bào thấp và nồng độ khí
carbon dioxide cao.
IV. VẬN DỤNG HÔ HẤP TẾ BÀO TRONG THỰC TIỄN.
- Trong quá trình bảo quản lương thực, thực phẩm, người ta thường khống chế sao
cho hô hấp tế bào luôn ở mức tối thiểu bằng các biện pháp bảo quản khô, bảo quản
lạnh, bảo quản trong điều kiện nồng độ khí oxygen thấp và khí carbon dioxide cao.
- Khi lao động hoặc chơi thể thao, cần chú ý vừa sức, tránh thiếu oxygen gây chuột
rút,...
V. THÍ NGHIỆM VỀ HÔ HẤP TẾ BÀO CẦN OXYGEN Ở HẠT NẢY MẦM.
1. Chuẩn bị
- Mẫu vật: 100 g hạt đậu (hoặc hạt lúa, hạt ngô,...) nảy mầm.
- Dụng cụ bình thuỷ tinh dung tích 1 lít, nắp đậy, que kim loại có giá đỡ nến, hai
cây nến nhỏ, bật lửa hoặc diêm.
2. Tiến hành

Giáo viên: Trương Thế Thảo – 0986 860 846

Page 1

Tài liệu ôn tập HSG môn KHTN 7 - phần Vật sống

- Chia số hạt đậu thành hai phần (mỗi phần 50 g). Cho mỗi phần vào bình A và
bình B.
- Đổ nước sôi vào bình B để làm chết hạt, chắt bỏ nước.
- Nút chặt các bình, để ở nhiệt độ phòng khoảng 1,5 – 2 giờ.
- Mở nút bình, đưa nhanh que kim loại có cây nến đang cháy vào trong hai bình
Quan sát hiện tượng xảy ra với cây nến.

3. Kết quả: Cây nến ở bình A bị tắt, cây nến ở bình B vẫn tiếp tục cháy.
4. Giải thích: Cây nến đang cháy cho vào bình A thì bị tắt vì không có khí oxygen,
cây nến đang cháy cho vào bình B thì vẫn tiếp tục cháy do hạt đậu nảy mầm đã bị
làm chết bằng nước sôi nên trong bình B vẫn có khí oxygen.
5. Kết luận: Sự hô hấp tế bào ở hạt nảy mầm cần oxygen.
B. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP:
Câu 1: Vì sao sau khi chạy, cơ thể nóng dần lên, toát mồ hôi và nhịp thở tăng lên?
Gợi ý trả lời:
- Cơ thể của chúng ta luôn diễn ra quá trình trao đổi chất và năng lượng.
- Khi chạy quá trình này diễn ra nhanh hơn, năng lượng và nhiệt tạo ra nhiều hơn,
khiến cơ thể nóng lên,cơ thể cần một lượng lớn oxygen để chuyển hóa năng lượng
nên nhịp thở và nhịp tim tăng lên, cơ thể toát mồ hôi, nhiệt năng cũng một phần
thoát ra ngoài từ đó, giúp điều hòa thân nhiệt.
Câu 2: Vì sao quá trình phân giải và tổng hợp chất hữu cơ trái ngược nhau nhưng
lại có quan hệ chặt chẽ với nhau?
Gợi ý trả lời: Quá trình tổng hợp và hô hấp tế bào có mối quan hệ hai chiều: Quá
trình tổng hợp tạo chất hữu cơ là nguyên liệu cho phân giải trong hô hấp tế bào quá
trình phân giải các chất hữu cơ giải phóng năng lượng cần cho quá trình tổng hợp.
Câu 3: So sánh sự khác nhau giữa quá trình tổng hợp và phân giải chất hữu cơ ở
sinh vật?
Gợi ý trả lời:
Đặc điểm

Tổng hợp

Giáo viên: Trương Thế Thảo – 0986 860 846

Phân giải
Page 2

Tài liệu ôn tập HSG môn KHTN 7 - phần Vật sống

Nguyên liệu

- Các chất đơn giản, năng
lượng

Sản phẩm tạo ra - Chất hữu cơ kích thước
lớn như protein, chất
béo,…

- Các chất hữu cơ, oxygen.
- Năng lượng ATP và nhiệt, khí
carbon dioxide, hơi nước, các chất
đơn giản.

Câu 4: Dựa vào kiến thức hô hấp tế bào, giải thích vì sao trong trồng trọt người
nông dân cần phải làm đất tơi xốp, thoáng khí.
Gợi ý trả lời:
Trong trồng trọt người nông dân cần phải làm đất tơi xốp, thoáng khí vì:
- Cần phải làm đất tơi xốp, thoáng khí nhằm giúp rễ cây hấp thụ được nhiều khí
O2. Khi có đủ O2, rễ cây thực hiện quá trình hô hấp tế bào đạt hiệu quả → Tạo ra
được nhiều năng lượng và áp suất thẩm thấu tăng → Rễ cây hấp thụ được nước và
muối khoáng đầy đủ → Cây sinh trưởng và phát triển tốt hơn.
- Ngoài ra, đất tơi xốp giúp hệ rễ đâm sâu xuống đất để hút được nhiều nước và
chất dinh dưỡng hơn.
Câu 5: Vì sao muốn cho hạt giống nảy mầm, trước tiên người ta thường ngâm hạt
vào nước?
Gợi ý trả lời:
Nước vừa là môi trường vừa là chất tham gia trực tiếp vào các phản ứng hoá học
trong hô hấp tế bào mà hạt giống đang tồn tại ở trạng thái tiềm sinh nhờ có hàm
lượng nước thấp. Khi sẽ giúp kích thích quá trình hô hấp tế bào của hạt giống,
giúp hạt nhanh nảy mầm hơn.
Câu 6: Giải thích vì sao hàm lượng carbon dioxide cao thì tốc độ hô hấp giảm.
Gợi ý trả lời:
Nồng độ CO2 cao khiến cho sự chênh lệch hàm lượng giữa khí O2 và CO2 trong
môi trường thấp. Điều này sẽ gây khó khăn cho việc hấp thu O2 để cung cấp cho
quá trình hô hấp đồng thời CO2 là sản phẩm thải ra của hô hấp cũng sẽ không được
thải ra ngoài, gây độc cho tế bào. Chính vì vậy, quá trình hô hấp tế bào chậm lại.
Câu 7: Vì sao khi bị sốt cao, nhịp thở lại tăng lên?
Gợi ý trả lời:
Khi sốt cao, nhiệt độ cơ thể tăng lên nên cường độ hô hấp tế bào cũng tăng lên.
Quá trình hô hấp tế bào diễn ra mạnh đòi hỏi cần cung cấp nhiều oxygen và thải ra
nhiều khí carbon dioxide. Do đó, để cung cấp đủ oxygen và để tránh cơ thể bị
nhiễm độc khí carbon dioxide thì nhịp thở tăng lên.
Câu 8: Vì sao cây bị ngập úng lâu ngày sẽ chết?
Gợi ý trả lời:
Khi đất bị ngập nước, oxygen trong không khí không thể vào đất, rễ cây không thể
lấy oxygen để thực hiện hô hấp tế bào. Điều này dẫn tới, các tế bào rễ không có
năng lượng để thực hiện các hoạt động sống đồng thời áp suất thẩm thấu của các tế
Giáo viên: Trương Thế Thảo – 0986 860 846

Page 3

Tài liệu ôn tập HSG môn KHTN 7 - phần Vật sống

bào cũng không được duy trì khiến cho các lông hút trên rễ sẽ bị chết, rễ bị thối
hỏng, không còn lấy được nước và các chất dinh dưỡng cho cây → Cây bị chết
dần.
Câu 9: Vì sao có thể bảo quản lương thực, thực phẩm ở nồng độ khí carbon
dioxide cao và nồng độ khí oxygen thấp?
Gợi ý trả lời:
Có thể bảo quản lương thực, thực phẩm ở nồng độ khí carbon dioxide cao và nồng
độ khí oxygen thấp vì: Ở nồng độ khí carbon dioxide cao và nồng độ khí oxygen
thấp, tế bào sẽ không lấy được oxygen đồng thời cũng không đào thải được carbon
dioxide ra ngoài. Chính điều này sẽ làm ức chế quá trình hô hấp tế bào khiến quá
trình phân giải chất hữu cơ trong tế bào giảm. Mặt khác, nồng độ khí carbon
dioxide cao và nồng độ khí oxygen thấp cũng làm ức chế hô hấp tế bào của các vi
sinh vật gây hại thực phẩm như vi khuẩn, nấm hoại sinh...làm cho chúng hạn chế
hoạt động. Từ đó, lương thực và thực phẩm được bảo quản tốt hơn.
Câu 10: Vì sao có thể giữ được các loại thực phẩm (thịt, cá, các loại hạt,…) lâu
ngày trong túi hút chân không?
Gợi ý trả lời:
Có thể giữ được các loại thực phẩm (thịt, cá, các loại hạt,…) lâu ngày trong túi hút
chân vì: Khi hút chân không đã loại bỏ hoàn toàn không khí, khí oxygen trong thức
ăn. Khi đó quá trình hô hấp không diễn ra làm chậm quá trình phát triển của thực
phẩm. Ngoài ra làm hạn chế sự phát triển của vi khuẩn, nấm mốc,…gây hỏng thực
phẩm.
Câu 11: Vì sao ta không để rau quả trong ngăn đá của tủ lạnh? Muốn bảo quản
rau, củ, quả tươi lâu ta phải làm như thế nào?
Gợi ý trả lời:
- Không để rau quả trên ngăn đá của tủ lạnh là vì: Cùng 1 lượng nước nhất định khi
nước đóng băng thì thể tích tăng lên. Trong rau quả đều chứa một hàm lượng nước
(khá nhiều) nhất định. Nếu để vào ngăn đá, nước sẽ đóng băng, khi nước đóng
băng làm tế bào to ra sẽ phá vỡ các bào quan, làm hỏng tế bào và làm cho rau quả
chóng bị hỏng.
- Biện pháp bảo quản rau củ tươi lâu: loại bỏ các phần thối hỏng của rau củ quả
trước khi bảo quản, nên để ráo nước (nếu rửa) trước khi bảo quản rồi tiến hành bảo
quản ở ngăn mát của tủ lạnh.
Câu 12: So sánh tốc độ hô hấp của một vận động viên đang thi đấu và một nhân
viên văn phòng. Giải thích sự khác nhau đó.
Gợi ý trả lời:
- Tốc độ hô hấp của một vận động viên đang thi đấu nhanh hơn một nhân viên văn
phòng.
- Giải thích: Sự khác nhau đó là do vận động viên đang thi đấu cần nhiều năng
lượng hơn nên quá trình hô hấp tế bào diễn ra nhanh hơn để cung cấp đủ năng
lượng cho các hoạt động thi đấu của vận động viên. Khi đó, vận động viên phải hô
hấp nhanh mới cung cấp đủ oxygen cho hoạt động hô hấp tế bào đồng thời đào thải
kịp thời khí carbon dioxide do hoạt động hô hấp tế bào thải ra.
Giáo viên: Trương Thế Thảo – 0986 860 846

Page 4

Tài liệu ôn tập HSG môn KHTN 7 - phần Vật sống

Câu 13: Khi trồng cây trong phòng ngủ, vì sao cần phải để phòng ngủ được thông
thoáng vào ban đêm?
Gợi ý trả lời:
- Khi trồng cây trong phòng ngủ, cần phải để phòng ngủ được thông thoáng vào
ban đêm vì khi không có ánh sáng cây không quang hợp mà chỉ hô hấp tế bào, quá
trình hô hấp tế bào cần oxygen và thải ra carbon dioxide.
- Nếu phòng ngủ không được thông thoáng (không khí không được lưu thông),
hoạt động hô hấp của cây sẽ làm cho hàm lượng khí oxygen trong phòng giảm
trong khi đó hàm lượng carbon dioxide lại tăng khiến cho dễ xảy ra tình trạng bị
ngạt thở, nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng của người trong phòng.
Câu 14: Vì sao một loại thực phẩm được bảo quản quá lâu dù không bị hư hỏng
nhưng vẫn bị giảm chất lượng?
Gợi ý trả lời:
Thực phầm được bảo quản quá lâu dù không bị hư hỏng nhưng vẫn bị giảm chất
lượng là do ở điều kiện bảo quản, quá trình hô hấp tế bào vẫn diễn ra mặc dù đã
được đưa về mức tối thiểu. Quá trình đó làm giảm hàm lượng các chất như pretein,
lipid, carbonhydrat, vitamin, khoáng chất,… và hao hụt về khối lượng của thực
phẩm.

Giáo viên: Trương Thế Thảo – 0986 860 846

Page 5