SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
NHỮNG LƯU Ý KHI SOẠN THẢO
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN


Đặt vấn đề
Nhà giáo cần phân loại học sinh và thẩm định mức độ học tập. Khi các phép đo lường chính xác và thông dụng hơn, các kỹ thuật thẩm định trong giáo dục cũng hoàn thiện hơn.
Nhà giáo dục phải biết rõ cách sử dụng và giới hạn của những bài kiểm tra, bài thi, những phương pháp trắc nghiệm, kỹ thuật để soạn một bài thi chính xác và phù hợp với hoàn cảnh riêng của mỗi trường hợp, mỗi môn học, mỗi trường học. Để cho điểm học sinh cũng cần có những phương tiện đo lường chính xác. Tuy nhiên đo lường hay trắc nghiệm chỉ là phương tiện chứ không phải là mục đích giáo dục.
Với những kỹ thuật đo lường chính xác chúng ta rút ra được những kết luận chính xác trong nghiên cứu thực nghiệm về giáo dục.
II. Lí do chọn đề tài
Sử dụng trắc nghiệm khách quan để đánh giá kết quả học tập của học sinh - sinh viên là công việc bình thường của nhiều nước trên thế giới. Ở nước ta, việc sử dụng trắc nghiệm khách quan để đánh giá kết quả học tập là một trong những chủ trương lớn của lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay, nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, hạn chế bệnh thành tích trong giáo dục và tiêu cực trong thi cử, được đông đảo tầng lớp nhân dân và học sinh-sinh viên đồng tình.
Ngày 27/12/2006, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có công văn số 14653/BGD&ĐT-KT&ĐG về việc tiếp tục đổi mới trong kì thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kì thi tuyển sinh đại học, cao đẳng 2007. Theo đó đối với môn Hoá học, kì thi tốt nghiệp, đại học, cao đẳng năm 2007 sẽ tiếp tục thi trắc nghiệm khách quan hoàn toàn. Đến nay, năm 2008 kỳ thi tốt nghiệp, đại học cao đẳng vẫn tiếp tục thi trắc nghiệm khách quan. Đối với các kỳ thi như thi học kỳ ở cấp trung học đều ít nhiều có trắc nghiệm khách quan đối với tất cả các môn học.
Câu hỏi trắc nghiệm khách quan là một trong những công cụ đo lường kết quả học tập. Công cụ đo lường càng chính xác thì việc kiểm tra, đánh giá càng đúng đắn, và như thế ta sẽ nhận được những thông tin phản hồi từ phía học sinh nhằm có những điều chỉnh, bổ sung kịp thời trong phương pháp hướng dẫn học tập, thay đổi nội dung bài giảng và hoàn thiện quá trình dạy học cho phù hợp với tình hình và mục tiêu giáo dục. Các bài trắc nghiệm soạn kỹ, dùng đúng phương pháp có thể là nguồn khích lệ học sinh chăm lo học tập, sữa đổi những sai lầm và hướng các hoạt động học tập đến những mục tiêu mong ước.
Phần lớn các bài trắc nghiệm về trí thông minh, khả năng, nhân cách, sở thích dùng ở các nước tiên tiến hiện nay đều là những bài trắc nghiệm chuẩn hoá do những nhà chuyên môn soạn và các nhà xuất bản phân phối trên thị trường.
Trong trường hợp kiểm tra, đánh giá thành quả học tập cũng có những bài trắc nghiệm đã chuẩn hoá trên thị trường nhưng thường những bài này không đáp ứng nhu cầu của giáo viên ở các trường hoặc không thích hợp với các mục tiêu giảng dạy của họ. Vì thế giáo viên thường phải tự soạn những bài trắc nghiệm để đánh giá thành quả học tập trong lớp.
Với những yêu cầu về nội dung, hình thức và kỹ thuật soạn thảo câu hỏi và bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan thì phần đông những người trực tiếp giảng dạy chưa có đủ thời gian để soạn thảo được một bộ câu hỏi đạt chuẩn. Tuy nhiên, giáo viên là người trực tiếp kiểm tra, đánh giá học sinh hàng ngày, họ cần phải được tập huấn, bồi dưỡng những kỹ năng cơ bản để tham gia vào việc bổ sung câu hỏi cho ngân hàng đề trắc nghiệm khách quan (việc xác định các chỉ số thống kê sẽ do các chuyên gia đảm trách).
III. Phương pháp nghiên cứu
Khảo sát thực tế một số giáo viên ở các trường bạn cũng như trao đổi với các đồng nghiệp, các thầy cô giáo có kinh nghiệm trong lĩnh vực này.
Tổng kết kinh nghiệm qua nghiên cứu lí thuyết cũng như thực tế giảng dạy nhiều năm và soạn giảng trong đánh giá học sinh của mình.
Kết quả nghiên cứu
Trong khuôn khổ của bài viết này, chúng tôi muốn trao đổi với đồng nghiệp một số lưu ý mà bản thân đã từng vấp phải trong quá trình soạn thảo bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan (chỉ đề cập câu hỏi nhiều lựa chọn), với hy vọng đây chỉ là nhầm lẫn của chính bản thân (những yêu cầu khác: xác định các chỉ số thông kê, phân tích-đánh giá một bài trắc nghiệm khách quan