BÀI 4
Phản ứng trao đổi ion trong
dung dịch các chất điện ly
Viết các phương trình phản ứng (PTPƯ) có

thể xảy ra của các PƯ sau, rút ra nhận xét:
BaCl2 + K2SO4 →
NaOH + HCl →
Na2CO3 + H2SO4 →
BaCl2 + NaNO3 →
BaSO4 + 2KCl
NaCl + H2O
Ko xảy ra
Na2SO4 + CO2 + H2O
Điều kiện xảy ra
phản ứng:
1.Phản ứng tạo thành
chất kết tủa.
2. Phản ứng tạo thành
chất điện li yếu.
3. Phản ứng tạo thành
chất khí.
1.Phản ứng tạo thành
chất kết tủa.
2. Phản ứng tạo thành
chất điện li yếu.
3. Phản ứng tạo thành
chất khí
Thí nghiệm1: Đổ dd Na2SO4 vào dd BaCl2
Hiện tượng:
PTPƯ:
Na2SO4 + BaCl2 → BaSO4 + 2NaCl
( trắng )
1. Phản ứng tạo thành chất kết tủa
TN 1
thấy kết tủa trắng xuất hiện.
Giải thích: Na2SO4, BaCl2, NaCl đều là những chất điện li mạnh.
Na2SO4 → 2Na+ + SO42-
BaCl2 → Ba2+ + 2Cl-
→ phương trình ion rút gọn
Phương trình ion đầy đủ:
2Na+ + SO42- + Ba2+ + 2Cl- → BaSO4 + 2Na+ + 2Cl-
NaCl → Na+ + Cl-
a) Phản ứng tạo thành nước:
Thí nghiệm2: Chuẩn bị một cốc đựng dd NaOH 0,1M, nhỏ thêm vài giọt phenolphtalein
Cho từ từ dd HCl 0,1M vào cốc
Hiện tượng:
→ dd có màu hồng.
→ dd mất màu dần.
NaOH + HCl → NaCl + H2O
2. Phản ứng tạo thành chất điện li yếu
PTPƯ:
PT ion: Na+ + OH- + H+ + Cl- → Na+ + Cl- + H2O
PT ion thu gọn: OH- + H+ → H2O
b) Phản ứng tạo thành axit yếu:

Thí nghiệm: Đổ dd HCl vào cốc đựng dd

CH3COONa, thấy có mùi giấm chua.
PTPƯ:
CH3COONa + HCl → CH3COOH + NaCl
Giải thích: CH3COONa và HCl đều là chất điện li mạnh.
CH3COONa → Na+ + CH3COO-
HCl → H+ + Cl-
→ PƯ tạo CH3COOH – là chất điện li yếu.
PT ion:
CH3COO- + Na++H+ + Cl- → CH3COOH + Na+ + Cl-
PT ion thu gọn: CH3COO- + H+ → CH3COOH
Thí nghiệm: Rót dd HCl vào cốc đựng dung dịch Na2CO3.
Hiện tượng:
CO32- + 2H+ → CO2 + H2O
3. Phản ứng tạo thành chất khí
PTPƯ:
Có chất khí không màu thoát ra.
Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + CO2 + H2O
PT ion thu gọn:
Thí nghiệm: Chuẩn bị ống nghiệm đựng dd HCl. Cho một mẩu đá vôi vào ống nghiệm.
Hiện tượng:
CaCO3 (r) + 2H+ → Ca2+ + CO2 + H2O
3. Phản ứng tạo thành chất khí
PTPƯ:
Đá vôi tan đồng thời có sủi bọt khí không màu.
PT ion thu gọn:
Phản ứng xảy ra trong dung dịch các chất điện li là phản ứng giữa các ion.
Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li chỉ có thể xảy ra khi các ion kết hợp được với nhau tạo thành ít nhất một trong các chất sau:
- Tạo thành chất kết tủa.
- Tạo thành chất điện li yếu.
- Tạo thành chất khí.
II. Kết luận: