BỘ SÁCH CÁNH DIỀU
GIÁO VIÊN: TRƯƠNG THẾ THẢO

BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC

BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC

I. TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG HÓA HỌC LÀ GÌ

- Tốc độ phản ứng là đại lượng chỉ mức độ nhanh hay chậm của một phản ứng hóa
học.

Ở trường hợp a) tốc độ phản ứng xảy ra nhanh hơn trường hợp b)

Trường hợp b tốc độ phản ứng xảy ra nhanh
hơn vì trường hợp b que đóm cháy trong
oxygen nguyên chất còn trường hợp a que
đóm cháy trong không khí.

1. Trường hợp a tốc độ phản ứng xảy ra nhanh hơn vì trường hợp a dây sắt cháy
trong oxygen nguyên chất còn trường hợp b dây sắt cháy trong không khí.
2. Phản ứng có tốc độ nhanh trong thực tế: phản ứng đốt cháy các nhiên liệu (than,
dầu, khí đốt,…), quẹt đầu diêm vào cạnh bao diêm,…
2. Phản ứng có tốc độ chậm trong thực tế: phản ứng lên men giấm, muối dưa, cà,
lên men sữa,…

BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC

I. TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG HÓA HỌC LÀ GÌ

- Tốc độ phản ứng là đại lượng chỉ mức độ nhanh hay chậm của một phản ứng hóa
học.
II. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ CỦA PHẢN ỨNG HÓA HỌC

BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC

I. TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG HÓA HỌC LÀ GÌ

- Tốc độ phản ứng là đại lượng chỉ mức độ nhanh hay chậm của một phản ứng hóa
học.
II. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ CỦA PHẢN ỨNG HÓA HỌC

- Diện tích bề mặt tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.

Lượng Zn ở ống nghiệm 2 sẽ tan hết trước vì
Zn dạng bột có diện tích tiếp xúc với HCl lớn
hơn Zn dạng hạt nên phản ứng xảy ra nhanh
hơn.

- Tạo các hàng lỗ trong viên than tổ ong để tăng
diện tích tiếp xúc giữa than và không khí, cung
cấp đủ oxygen cho quá trình cháy. 

- Để nung đá vôi thành vôi sống được nhanh
hơn, người ta tiến hành đập nhỏ đá vôi.
- Thanh củi được chẻ nhỏ hoặc than được đập
nhỏ trước khi đem nhóm bếp.

Áp dụng công thức tính diện tích toàn phần hình lập
phương:
Stoàn phần = 6 × s2
Trong đó: s là độ dài 1 cạnh của hình lập phương.
- Diện tích toàn phần bề mặt của A là:
S toàn phần A = 6 × 42 = 96 (cm2).
- Diện tích toàn phần bề mặt của B (gồm 8 khối lập
phương nhỏ) là:
S toàn phần B = 8 × 6 × 22 = 192 (cm2).
=> Nếu chia một vật thành nhiều phần nhỏ hơn thì
tổng diện tích bề mặt sẽ tăng lên. Diện tích bề mặt
tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.

- Ở ống nghiệm 1, bọt khí
thoát ra nhanh và nhiều hơn
ống nghiệm 2. Có bọt khí
thoát ra là do có phản ứng hóa
học sau:
Fe + H2SO4 FeSO4 + H2
- Tốc độ phản ứng của ống
nghiệm 1 nhanh hơn ở ống
nghiệm 2.

BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC

I. TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG HÓA HỌC LÀ GÌ

- Tốc độ phản ứng là đại lượng chỉ mức độ nhanh hay chậm của một phản ứng hóa
học.
II. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ CỦA PHẢN ỨNG HÓA HỌC

- Diện tích bề mặt tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.
- Khi tăng nhiệt độ, phản ứng diễn ra với tốc độ nhanh hơn.

Hải sản sau khi đánh bắt trên tàu, thuyền cần
được bảo quản để tránh hư hỏng, thối rữa gây
Dự đoán
cốc nước
viênđưa
vitamin
tan
giảm
năngở suất
trongnóng
khi đợi
về đấtCliền
nhanh
vì khi
nhiệt
phản
ứng
để
tiêu hơn
thụ. Do
đó, tăng
trên các
tàuđộ,
đánh
cá, ngư
diễn phải
ra vớichuẩn
tốc độbịnhanh
dân
nhữnghơn.
hầm chứa đá lạnh
để bảo quản cá bằng cách ướp lạnh, giúp cá
tươi lâu, làm chậm quá trình hư hỏng, phân
huỷ cá…

- Ở ống nghiệm 2, bọt khí
thoát ra nhanh và nhiều hơn
ống nghiệm 1. Có bọt khí
thoát ra là do có phản ứng hóa
học sau:
Zn + HCl ZnCl2 + H2
- Tốc độ phản ứng của ống
nghiệm 2 nhanh hơn ở ống
nghiệm 1.

BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC

I. TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG HÓA HỌC LÀ GÌ

- Tốc độ phản ứng là đại lượng chỉ mức độ nhanh hay chậm của một phản ứng hóa
học.
II. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ CỦA PHẢN ỨNG HÓA HỌC

- Diện tích bề mặt tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.
- Khi tăng nhiệt độ, phản ứng diễn ra với tốc độ nhanh hơn.

- Nồng độ các chất phản ứng càng cao, tốc độ phản ứng xảy ra càng nhanh.

* Chuẩn bị:
- Dụng cụ: Ống nghiệm, giá để ống nghiệm,
ống hút nhỏ giọt.
- Hoá chất: Đá vôi dạng bột, dung dịch HCl
1M; dung dịch HCl 2M.
* Tiến hành:
- Cho lần lượt 1 gam đá vôi dạng bột vào ống
nghiệm 1 và 2.
-  Sau đó, cho vào ống nghiệm 1 khoảng 5 mL
HCl 1 M; cho vào ống nghiệm 2 khoảng 5 mL
dung dịch HCl 2 M.
- Ghi lại thời gian bột đá vôi tan hết ở mỗi ống
nghiệm (hoặc so sánh tốc độ thoát khí ở mỗi
ống nghiệm) và rút ra nhận xét về ảnh hưởng
của nồng độ đến tốc độ phản ứng.

Trong thí nghiệm 4, MnO2 làm tăng tốc độ phản ứng.

BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC

I. TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG HÓA HỌC LÀ GÌ

- Tốc độ phản ứng là đại lượng chỉ mức độ nhanh hay chậm của một phản ứng hóa
học.
II. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ CỦA PHẢN ỨNG HÓA HỌC

- Diện tích bề mặt tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.
- Khi tăng nhiệt độ, phản ứng diễn ra với tốc độ nhanh hơn.

- Nồng độ các chất phản ứng càng cao, tốc độ phản ứng xảy ra càng nhanh.
- Chất xúc tác làm tăng tốc độ phản ứng nhưng không bị thay đổi cả về lượng và
chất sau phản ứng.

MnO2 là chất xúc tác cho phản ứng điều
chế oxygen từ KClO3.

BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC

I. TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG HÓA HỌC LÀ GÌ

- Tốc độ phản ứng là đại lượng chỉ mức độ nhanh hay chậm của một phản ứng hóa
học.
II. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ CỦA PHẢN ỨNG HÓA HỌC

- Diện tích bề mặt tiếp xúc càng lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.
- Khi tăng nhiệt độ, phản ứng diễn ra với tốc độ nhanh hơn.

- Nồng độ các chất phản ứng càng cao, tốc độ phản ứng xảy ra càng nhanh.
- Chất xúc tác làm tăng tốc độ phản ứng nhưng không bị thay đổi cả về lượng và
chất sau phản ứng.
- Chất ức chế làm giảm tốc độ phản ứng nhưng không bị thay đổi cả về lượng và
chất sau phản ứng.