BỘ SÁCH CÁNH DIỀU
GIÁO VIÊN: TRƯƠNG THẾ THẢO

CHỦ ĐỀ 7: CƠ THỂ NGƯỜI
BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
1. Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh

Hệ
thần
kinh

Thần kinh trung ương
Thần kinh ngoại biên

Não bộ
Tủy sống
Các dây thần

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
1. Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh
- Hệ thần kinh gồm 2 phần: thần kinh trung ương (não bộ, tủy sống) và thần kinh
ngoại biên (các dây thần kinh).
- Hệ thần kinh có vai trò điều khiển, điều hòa và phối hợp hoạt động của các cơ
quan, hệ cơ quan trong cơ thể, đảm bảo cơ thể là một khối thống nhất, thích nghi
với môi trường ngoài và môi trường trong cơ thể.

Khi chạy, hệ vận động làm việc với cường độ lớn.
Cùng lúc đó các hệ cơ quan khác cũng tăng cường
hoạt động: nhịp tim tăng, mạch máu giãn, thở
nhanh và sâu, mồ hôi tiết nhiều… Điều đó chứng
tỏ các hệ cơ quan trong cơ thể có sự phối hợp hoạt
động dưới sự điều khiển của hệ thần kinh.

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
1. Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh
- Hệ thần kinh gồm 2 phần: thần kinh trung ương (não bộ, tủy sống) và thần kinh
ngoại biên (các dây thần kinh).
- Hệ thần kinh có vai trò điều khiển, điều hòa và phối hợp hoạt động của các cơ
quan, hệ cơ quan trong cơ thể, đảm bảo cơ thể là một khối thống nhất, thích nghi
với môi trường ngoài và môi trường trong cơ thể.
2. Một số bệnh về hệ thần kinh

- Một số bệnh về hệ thần kinh: tai biến
mạch máu não gây tổn thương não, thoát
vị đĩa đệm làm chèn ép các dây thần kinh
tủy, Parkinson gây khó khăn trong vận
động….

- Cách phòng tránh:
+ Cần thực hiện chế độ dinh dưỡng, lối sống lành mạnh, luyện tập thể dục thể
thao.
+ Không sử dụng chất kích thích.
+ Thường xuyên kiểm tra sức khỏe.

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
1. Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh
- Hệ thần kinh gồm 2 phần: thần kinh trung ương (não bộ, tủy sống) và thần kinh
ngoại biên (các dây thần kinh).
- Hệ thần kinh có vai trò điều khiển, điều hòa và phối hợp hoạt động của các cơ
quan, hệ cơ quan trong cơ thể, đảm bảo cơ thể là một khối thống nhất, thích nghi
với môi trường ngoài và môi trường trong cơ thể.
2. Một số bệnh về hệ thần kinh
Để phòng bệnh về hệ thần kinh, cần có chế độ dinh dưỡng, lối sống lành
mạnh, đảm bảo giấc ngủ, không sử dụng chất kích thích.
3. Tác hại của chất gây nghiện đối với hệ thần kinh

?Kể tên một số chất gây hại cho hệ thần kinh và ảnh hưởng của các chất đó đến hệ
thần kinh?

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
1. Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh
- Hệ thần kinh gồm 2 phần: thần kinh trung ương (não bộ, tủy sống) và thần kinh
ngoại biên (các dây thần kinh).
- Hệ thần kinh có vai trò điều khiển, điều hòa và phối hợp hoạt động của các cơ
quan, hệ cơ quan trong cơ thể, đảm bảo cơ thể là một khối thống nhất, thích nghi
với môi trường ngoài và môi trường trong cơ thể.
2. Một số bệnh về hệ thần kinh
Để phòng bệnh về hệ thần kinh, cần có chế độ dinh dưỡng, lối sống lành
mạnh, đảm bảo giấc ngủ, không sử dụng chất kích thích.
3. Tác hại của chất gây nghiện đối với hệ thần kinh
Thường xuyên sử dụng chất gây nghiện như thuốc lá, rượu bia, ma túy, cần
sa, cocain, …sẽ dẫn đến nghiện, rối loạn trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, trầm cảm, hoang
tưởng, hủy hoại các tế bào thần kinh.

Việc đội mũ bảo hiểm khi điều khiển
phương tiện giao thông và mũ bảo hộ khi
tham gia lao động ở một số công trường,
nhà máy sẽ giúp bảo vệ não bộ – cơ
quan quan trọng có vai trò sống còn bậc
nhất trong cơ thể tránh khỏi được những
tổn thương trong trường hợp có tai nạn
xảy ra. Nhờ đó, việc này sẽ giúp giảm
thiểu hậu quả do tai nạn gây ra, đặc biệt
là giảm số ca tử vong do chấn thương sọ
não – một trong những nguy cơ tử vong
hàng đầu trong các tai nạn giao thông và
tai nạn lao động.

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
1. Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh
2. Một số bệnh về hệ thần kinh
3. Tác hại của chất gây nghiện đối với hệ thần kinh
Thường xuyên sử dụng chất gây nghiện như thuốc lá, rượu bia, ma túy, cần
sa, cocain, …sẽ dẫn đến nghiện, rối loạn trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, trầm cảm, hoang
tưởng, hủy hoại các tế bào thần kinh.
II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
- Cơ quan cảm giác giúp cơ thể cảm nhận các kích thích từ môi trường.
1. Cơ quan thị giác

a) Cấu tạo của cơ quan thị giác gồm các bộ phận là: Cầu mắt, dây
thần kinh thị giác, trung khu thị giác ở não bộ.
b) Sơ đồ đơn giản quá trình thu nhận ánh sáng từ vật đến võng
mạch trong cầu mắt: Ánh sáng từ vật → Giác mạc → Đồng tử →
Thủy tinh thể → Dịch thủy tinh → Võng mạc.

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
- Cơ quan cảm giác giúp cơ thể cảm nhận các kích thích từ môi trường.
1. Cơ quan thị giác
- Cơ quan thị giác gồm cầu mắt, dây thần kinh thị giác và trung khu thị giác nằm ở
não bộ.
- Ánh sáng đi từ vật qua cầu mắt tác động lên tế bào thụ cảm ánh sáng. Xung thần
kinh từ tế bào thụ cảm ánh sáng theo dây thần kinh thị giác lên trung khu thị giác.
Não bộ phân tích cho ta cảm nhận về màu sắc, hình ảnh của vật.

?- Để phòng, ngừa các bệnh, tật về mắt, chúng ta cần phải làm gì?
Một số bệnh về mắt: viêm kết mạc, lẹo mắt, viêm giác mạc, quáng gà...
- Một số tật về mắt: lác mắt, lé, ...

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
- Cơ quan cảm giác giúp cơ thể cảm nhận các kích thích từ môi trường.
1. Cơ quan thị giác
- Cơ quan thị giác gồm cầu mắt, dây thần kinh thị giác và trung khu thị giác nằm ở
não bộ.
- Ánh sáng đi từ vật qua cầu mắt tác động lên tế bào thụ cảm ánh sáng. Xung thần
kinh từ tế bào thụ cảm ánh sáng theo dây thần kinh thị giác lên trung khu thị giác.
Não bộ phân tích cho ta cảm nhận về màu sắc, hình ảnh của vật.
- Để phòng bệnh, tật về mắt, cần thực hiện chế độ dinh dưỡng; thời gian ngủ phù
hợp; tránh đọc sách với khoảng cách gần, thiếu ánh sáng; tránh sử dụng các thiết bị
điện tử liên tục trong thời gian dài; vệ sinh mắt đúng cách.
2. Cơ quan thính giác

a) Cấu tạo của cơ quan thính giác gồm: tai, dây thần kinh thính
giác, trung khu thính giác
b) Tên các bộ phận cấu tạo của tai: tai ngoài, tai giữa và tai trong;
tai trong có các tế bào cảm thụ âm thanh nằm ở ốc tai.

c) Sơ đồ truyền âm thanh từ nguồn âm đến tế bào thụ cảm âm
thanh ở ốc tai:Sóng âm từ nguồn âm → ống tai ngoài → màng nhĩ →
các xương tai giữa → tai trong (tế bào thụ cảm âm thanh ở ốc tai).

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
1. Cơ quan thị giác
2. Cơ quan thính giác
- Cơ quan cảm giác âm thanh gồm tai, dây thần kinh thính giác và trung khu thính
giác ở não bộ.
- Cấu tạo của tai gồm: tai ngoài, tai giữa và tai trong. Tai trong có các tế bào thụ
cảm âm thanh nằm ở ốc tai.
- Sóng âm phát ra từ nguồn âm qua ống tai ngoài, màng nhĩ, các xương tai vào ốc
tai, tác động lên tế bào thụ cảm âm thanh ở ốc tai. Xung thần kinh từ tế bào thụ cảm
âm thanh theo dây thần kinh thính giác lên tung khu thính giác ở não bộ. Não bộ
phân tích cho ta cảm nhận về âm thanh.

- Một số bệnh về tai: viêm tai ngoài, viêm tai giữa, tổn thương tai
trong…
- Cách phòng một số bệnh về tai:
+ Vệ sinh tai đúng cách.
+ Cần giữ vệ sinh để tránh viêm họng, nhiễm khuẩn gây viêm tai.
+ Hạn chế tiếng ồn, tránh nghe âm thanh có cường độ cao.

BÀI 34: HỆ THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC QUAN Ở NGƯỜI.

I. HỆ THẦN KINH
II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
1. Cơ quan thị giác
2. Cơ quan thính giác
- Cơ quan cảm giác âm thanh gồm tai, dây thần kinh thính giác và trung khu thính
giác ở não bộ.
- Cấu tạo của tai gồm: tai ngoài, tai giữa và tai trong. Tai trong có các tế bào thụ
cảm âm thanh nằm ở ốc tai.
- Sóng âm phát ra từ nguồn âm qua ống tai ngoài, màng nhĩ, các xương tai vào ốc
tai, tác động lên tế bào thụ cảm âm thanh ở ốc tai. Xung thần kinh từ tế bào thụ cảm
âm thanh theo dây thần kinh thính giác lên tung khu thính giác ở não bộ. Não bộ
phân tích cho ta cảm nhận về âm thanh.
- Để phòng bệnh, tật về tai, cần thực hiện vệ sinh tai đúng cách, tránh viêm họng và
nhiễm khuẩn, tránh nghe âm thanh có cường độ cao.

Những người làm việc hoặc sống trong môi trường có âm
thanh cường độ cao thường xuyên như công nhân nhà máy dệt,
người sống gần đường tàu,… dễ bị giảm thính lực vì: Âm thanh với
cường độ cao thường xuyên có thể làm tổn thương các tế bào cảm
thụ âm thanh nằm ở ốc tai. Khi các tế bào cảm thụ âm thanh bị
tổn thương, tùy mức độ tổn thương, sẽ hạn chế hoặc làm mất khả
năng hình thành xung thần kinh để truyền tới trung khu thính giác,

Bài 1: Hệ thần kinh ở người không có chức năng nào dưới đây?
A. Điều hoà nhịp tim.                                        
B. Điều khiển hoạt động của chân.                    
C. Phối hợp các cử động của cơ thể khi nhảy dây.                                
D. Điều hoà lượng đường trong máu sau khi ăn.
Bài 2: Những bộ phận cấu tạo nên hệ thần kinh gồm:
A. não bộ, tuỷ sống và dây thần kinh.    B. mạch máu, não bộ và dây thần kinh.
C. tuỷ sống, cột sống và mạch máu.       D. dây thần kinh, cột sống và não bộ.
Bài 3: Cấu tạo của cơ quan thị giác gồm các bộ phận:
A. mắt, dây thần kinh thính giác và não bộ.
B. dây thần kinh thính giác, dây thần kinh thị giác và não bộ.
C. mắt, dây thần kinh thị giác, trung khu thị giác ở não bộ.
D. dây thần kinh thị giác và trung khu thị giác ở não bộ.

Bài 4: Bộ phận, cơ quan nào dưới đây không thuộc cơ quan thính giác?
A. Dây thần kinh não.                                       
B. Tai ngoài, tai giữa, tai trong.
C. Dây thần kinh thính giác.                                                                 
D. Trung khu thính giác ở não bộ.
Bài 5: Nối tên cơ quan cảm giác với chức năng của cơ quan đó cho phù hợp.